Soms kom je een plant tegen die je jarenlang alleen kent als sierplant.
Zo was dat ook met de schoenlappersplant.
Jarenlang zag ik hem vooral als een sterke vaste plant met zijn grote, glanzende bladeren en prachtige bloemen in het voorjaar. Totdat ik, jaren geleden, een bijzonder gesprek had met een Russische vrouw die regelmatig mijn winkel in Kaatsheuvel bezocht.
Tijdens één van onze gesprekken vertelde ze mij iets waar ik nog nooit eerder van had gehoord.
Ze vroeg of ik wist dat je van de schoenlappersplant thee kunt maken.
Ik keek haar waarschijnlijk een beetje verbaasd aan.
Voor haar was het de normaalste zaak van de wereld.
Ze vertelde dat de plant in Rusland en verschillende andere Oost-Europese landen al generaties lang als geneeskrachtige plant wordt gebruikt. Vooral de oude, donkerbruine bladeren die de winter hebben overleefd, worden geoogst om er thee van te maken.
Niet de frisse, groene bladeren.
Juist de bladeren die een heel jaar onder invloed van zon, regen, vorst en sneeuw hebben gelegen.
Dat vond ik misschien nog wel het meest bijzondere.
Waar wij die oude bladeren meestal verwijderen omdat ze er niet meer zo mooi uitzien, worden ze daar juist als waardevol beschouwd.
Door het natuurlijke proces van veroudering veranderen de bladeren langzaam van samenstelling. Ze verliezen een deel van hun bitterheid en ontwikkelen een diepe, aardse smaak die doet denken aan zwarte thee.
In Siberië staat deze drank zelfs bekend als Chagir-thee of Mongoolse thee, afhankelijk van de streek waar je bent.
De thee wordt al eeuwenlang gedronken, niet alleen omdat hij lekker wordt gevonden, maar ook omdat men gelooft dat hij het lichaam ondersteunt. In de volksgeneeskunde wordt de schoenlappersplant traditioneel gebruikt om de weerstand te ondersteunen, de spijsvertering te bevorderen en het lichaam te versterken tijdens de lange, koude winters.
Veel van deze kennis is van generatie op generatie doorgegeven en maakt deel uit van de traditionele kruidengeneeskunde. Juist dat vind ik zo mooi. Niet alles hoeft altijd uit een laboratorium te komen om een verhaal te hebben.
Sommige planten dragen eeuwen aan ervaring met zich mee.
Sinds dat gesprek kijk ik heel anders naar de schoenlappersplant.
Niet alleen als een mooie tuinplant, maar ook als een plant met geschiedenis.
Wanneer ik in het voorjaar de oude, donkerbruine bladeren zie liggen, denk ik altijd even terug aan dat gesprek in mijn winkel.
Aan hoe één ontmoeting ervoor kan zorgen dat je met heel andere ogen naar een plant kijkt.
Inmiddels maak ik zelf ook af en toe een kop thee van de overwinterde bladeren.
De smaak is warm, zacht en licht aards, heel anders dan veel kruidentheeën uit onze eigen tuin. Juist daardoor past hij verrassend goed bij een rustige winterdag, wanneer buiten de kou om het huis hangt en binnen de kachel brandt.
Ik vind het mooi dat zulke verhalen blijven voortleven.
Dat kennis niet alleen uit boeken komt, maar ook van mensen die hun tradities met je willen delen.
Misschien is dat wel het mooiste aan kruiden.
Niet alleen de plant zelf.
Maar de verhalen die ermee meereizen, van generatie op generatie, van land naar land.
En soms… van een Russische vrouw in Kaatsheuvel naar een tuin in de Zweedse bossen.
Reactie plaatsen
Reacties