Sommige smaken brengen je onmiddellijk terug naar vroeger. Een schaal met stamppot op tafel, een goedgevulde borrelplank of een potje zoetzure uitjes dat bij bijna iedere maaltijd tevoorschijn werd gehaald. Amsterdamse uitjes zijn voor mij zo’n echt ouderwets Hollands bijgerecht.
Richard is er dol op.
Zodra er een pot opengaat, weet ik eigenlijk al dat die niet lang in de koelkast zal blijven staan. Ze zijn friszuur, een beetje zoet en heerlijk kruidig. Bovendien passen ze bij veel meer gerechten dan alleen de traditionele Hollandse pot.
Wij eten ze bij aardappelen en stamppot, maar ook bij Italiaanse gerechten, een oosterse maaltijd of gewoon bij wat kaas en andere hapjes op de borrelplank. Het frisse zoetzuur vormt een mooi contrast met romige, hartige en wat zwaardere gerechten.
Een goede bestemming voor de kleinste uien
Wanneer de uien uit de moestuin worden geoogst, zijn ze natuurlijk niet allemaal even groot en perfect gevormd. Sommige groeien uit tot flinke bewaaruien, terwijl andere klein blijven.
Juist die kleine uitjes zijn ideaal om in hun geheel in te maken.
Ik gebruik hiervoor geen zilveruitjes, maar de kleine gele uien uit onze eigen moestuin. Dat maakt het recept voor mij extra bijzonder. Wat anders misschien als een tegenvallende ui zou worden gezien, verandert zo in een van Richards favoriete lekkernijen.
Het pellen kost even wat tijd, zeker wanneer de uitjes erg klein zijn. Toch vind ik het een fijn werkje. Aan het einde van de zomer staan er dan een paar gevulde potten klaar waarin weer een klein stukje van de moestuin bewaard is gebleven.
Waarom worden Amsterdamse uitjes geel?
Amsterdamse uitjes herken je vaak aan hun warme gele kleur. Die kleur kan worden verkregen met saffraan, zoals in sommige traditionele recepten, maar tegenwoordig wordt ook vaak kurkuma gebruikt. Zelf vind ik de smaak van saffraan erg overheersend en gebruik ik liever kurkuma.
Kurkuma is betaalbaarder, geeft snel een mooie goudgele kleur en past goed bij het mosterdzaad en de andere specerijen. Gebruik er niet te veel van, want de smaak kan anders gaan overheersen. Een kleine hoeveelheid is al voldoende. Mocht je geen kurkuma in huis hebben, dan kan je ook kerrie gebruiken.
Recept voor Amsterdamse uitjes
Dit is een zoetzuur koelkastrecept met Zweedse ättiksprit van 12%. De potten worden schoon en heet gevuld, maar daarna in de koelkast bewaard.
Benodigdheden
Voor ongeveer twee middelgrote potten:
- 500 gram kleine uitjes
- 150 ml ättiksprit van 12% (of 350ml azijn 5%)
- 500 ml water
- 600 gram suiker
- 25 gram zout
- 1 theelepels mosterdzaad per pot
- 1/2 theelepel zwarte peperkorrels per pot
- 1 laurierblaadje per pot (optioneel)
- theelepel puntje kurkuma per pot
- eventueel een paar kruidnagels
- eventueel enkele takjes dille
De dille geeft een wat frissere smaak. Voor een meer klassiek en warm gekruid resultaat kun je de dille achterwege laten en een paar kruidnagels toevoegen.
Zo maak je de Amsterdamse uitjes
Pel de uitjes en snijd alleen het uiterste stukje van de boven- en onderkant weg. Probeer de onderkant niet helemaal weg te snijden, zodat de uitjes tijdens het inmaken mooi heel blijven.
Breng een pan water aan de kook en steriliseer de potten door ze enkele minuten te laten koken. Haal de potten vervolgens uit de pan en zet ze op een schone theedoek..
Verdeel de kruiden en de uitjes over de ze glazen potten.
Doe de ättiksprit, het water, de suiker, het zout in een pan.
Breng het mengsel al roerend aan de kook en laat het enkele minuten zachtjes koken, totdat de suiker en het zout helemaal zijn opgelost.
Giet het hete zoetzuur over de uitjes. Zorg dat alle uitjes volledig onder het vocht staan. Veeg de randen van de potten schoon en draai de deksels erop of, als je weckpotten gebruikt, plaats je de glazen deksels met rubbers en de klemmen.
Je kan vervolgens de potten laten afkoelen en ze daarna in de koelkast zetten. Deze potten kan je niet buiten de koelkast bewaren.
Ik weck mijn potten zodat ik ze langer en buiten de koelkast kan bewaren. Daarvoor zet je de potten in een pan met heet water, breng dit aan de kook en laat 15 min zachtjes doorkoken. De potten moeten minimaal voor driekwart onder water staan tijdens dit proces. Na de 15 minuten (let op, bij hele grote potten moet je de lengte van wecken verlengen) haal je ze uit het water en laat je ze volledig afkoelen voor je ze kan opbergen.
Even geduld
Hoewel de uitjes al snel lekker ruiken, hebben ze tijd nodig om de smaken goed op te nemen. Laat ze daarom bij voorkeur minimaal een week staan voordat je de eerste pot opent. Na twee tot drie weken is de smaak vaak nog beter en zijn de kruiden helemaal in de uitjes getrokken.
Gebruik altijd schoon bestek om de uitjes uit de pot te halen en zorg dat de overgebleven uitjes onder het vocht blijven staan.
Waar eet je Amsterdamse uitjes bij?
Natuurlijk zijn ze heerlijk bij typisch Hollandse gerechten, zoals stamppot, gebakken aardappelen of een stevige maaltijd met vlees. Maar de frisse smaak past verrassend goed bij allerlei andere keukens.
Serveer ze bijvoorbeeld:
- bij een borrelplank met kaas en worst;
- naast een Italiaanse pastaschotel;
- bij gebakken rijst of een oosters gerecht;
- bij een broodje kaas of vlees;
- door een aardappelsalade;
- bij gegrild vlees of groenten;
- als fris accent bij een rijke saus of stoofschotel.
En soms verdwijnen ze bij ons gewoon rechtstreeks uit het potje.
Van klein uitje tot geliefd bijgerecht
Ik vind het mooi dat juist de kleine uitjes, die niet geschikt zijn om als gewone bewaaruien op te hangen, zo’n lekkere bestemming krijgen. Iedere maat en iedere vorm uit de oogst kan op een andere manier worden gebruikt.
De grootste uien worden gedroogd en bewaard. De kleinste verdwijnen in het zoetzuur. En zo blijft er uiteindelijk nauwelijks iets over dat verloren gaat.
Een eenvoudig potje Amsterdamse uitjes is daarmee niet alleen lekker. Het is ook een manier om de zomer, de moestuin en het werk dat in de oogst zit nog een tijdje langer te bewaren.
Reactie plaatsen
Reacties